Hoe het verleden zichtbaar blijft in Domein aan de Dommel

28 augustus '26

Hoe ontwerp je een nieuwe woonomgeving op een locatie met zoveel geschiedenis? In deze driedelige serie nemen we je mee achter de schermen van het stedenbouwkundig en landschappelijk ontwerp van Domein aan de Dommel. We spraken landschapsarchitect Rex van Beijsterveldt van DELVA, die samen met zijn collega's werkt aan de toekomst van het gebied.

Een terrein met een verhaal

Wie over het terrein wandelt, merkt het direct: dit is geen doorsnee locatie. Al meer dan een eeuw speelt het voormalige Doveninstituut een belangrijke rol in Sint-Michielsgestel. Het monumentale hoofdgebouw, de karakteristieke lanen en de bijzondere ligging in de Dommelvallei geven het gebied een eigen identiteit. Voor Rex vormde die geschiedenis een belangrijk vertrekpunt voor het ontwerp. "We wisten dat dit een uniek gebied is. Een plek waar cultuurhistorie, landschap en maatschappelijke betekenis samenkomen. Dat gaf veel inspiratie, maar legde de lat ook hoog." Volgens hem draait een goed ontwerp niet alleen om woningen toevoegen, maar vooral om begrijpen wat een plek bijzonder maakt. Pas daarna kun je nadenken over hoe nieuwe bewoners daar straks onderdeel van worden.

Niet bewaren, maar opnieuw vertellen

De geschiedenis van Domein aan de Dommel zie je straks niet alleen terug in de monumentale gebouwen. Ook het landschap vertelt het verhaal van de plek. Rex legt uit dat er bewust voor is gekozen om historische elementen op een eigentijdse manier terug te brengen. Niet door het verleden letterlijk na te maken, maar door de oorspronkelijke kwaliteiten opnieuw zichtbaar te maken. "De statigheid van het hoofdgebouw hebben we vertaald naar het landschap. Denk aan zichtlijnen, hagen en beplanting die de historische structuur opnieuw voelbaar maken."

Waar natuur en historie elkaar ontmoeten

Opvallend is dat niet ieder deelgebied op dezelfde manier met de geschiedenis omgaat. Rondom het monument speelt het cultuurhistorische verhaal een hoofdrol. In andere delen van Domein aan de Dommel krijgt juist het landschap meer ruimte. Daar ontmoeten twee werelden elkaar: de zorgvuldig vormgegeven omgeving van vroeger en de natuurlijke processen van de Dommelvallei. Wie straks door het gebied wandelt, ervaart die overgang bijna vanzelf. De strakkere lijnen rond het monument vloeien langzaam over in organische paden, groene ruimtes en natuurlijke routes. Zo ontstaat een parklandschap waarin historie en natuur elkaar versterken.

Ook toekomstige bewoners schrijven geschiedenis

Volgens Rex is geschiedenis niet iets dat stopt bij wat er vroeger gebeurde. Elk tijdperk voegt een nieuwe laag toe aan een plek en dat geldt ook voor Domein aan de Dommel. Naast de gebouwen en het landschap speelde daarom nog een andere vraag een belangrijke rol: waar ontmoeten mensen elkaar en hoe zorg je ervoor dat iedereen zich hier welkom voelt? Door daar naar te kijken ontstaat niet alleen een buurt met respect voor het verleden, maar ook een omgeving waar nieuwe verhalen kunnen ontstaan. "Geschiedenis bestaat uit verschillende lagen. Het verleden van deze plek blijft zichtbaar, maar toekomstige bewoners voegen straks hun eigen verhalen toe", vertelt Rex.

Een landschap dat uitnodigt om te ontdekken

Juist dat maakt Domein aan de Dommel bijzonder. De geschiedenis zit niet verstopt. Je ervaart haar onderweg. Tijdens een wandeling onder de volwassen bomen. In het uitzicht op het monumentale hoofdgebouw. In de open ruimtes die herinneren aan het verleden van het terrein. En in de verbinding tussen het historische hart en het omliggende landschap.

Dit is nog maar het begin

In het volgende deel uit deze serie zoomen we in op de Dommelvallei. Hoe zorgt de natuur voor de inrichting van het gebied? Waarom zijn hoogteverschillen, groen en water zo belangrijk? En hoe draagt Domein aan de Dommel bij aan een toekomstbestendig landschap? Houd de website in de gaten voor deel twee.