Hoe natuur en landschap het ontwerp vormgeven

28 september '26

Met haar kronkelende loop, groene oevers en karakteristieke landschap bepaalt de Dommel al eeuwenlang de omgeving van Sint-Michielsgestel. Ook in Domein aan de Dommel speelt de rivier een hoofdrol. In dit tweede deel van onze serie vertelt landschapsarchitect Rex van Beijsterveldt van DELVA hoe natuur, water en landschap de basis vormen voor een bijzondere woonomgeving.

Ontwerpen vanuit het landschap

Bij Domein aan de Dommel begon het ontwerp bij het landschap. De ligging in de Dommelvallei, dicht bij de rivier, vroeg om een andere aanpak. "We wilden hier geen reguliere stedenbouw toepassen. Het landschap gaf eigenlijk zelf richting aan het ontwerp."

Volgens Rex maakt juist die natuurlijke context de plek bijzonder. Door goed te kijken naar bodem, water en bestaande kwaliteiten ontstond een plan waarin wonen en natuur samenkomen.

Een rivier die weer ruimte krijgt

Wie vandaag langs de Dommel wandelt, ziet een relatief rechte rivier. Oorspronkelijk kronkelde de Dommel veel meer. In het verleden zijn waterlopen vaak rechtgetrokken om water sneller af te voeren. Nu groeit juist het besef dat water meer ruimte nodig heeft. Voor Rex was dat een belangrijke inspiratiebron. "De Dommel is van oorsprong een natuurlijke, meanderende rivier. Op deze plek kunnen we bijdragen aan een landschap dat beter aansluit bij die natuurlijke processen. Daarom is in het ontwerp niet alleen gekeken naar woningen, maar ook naar de toekomst van het landschap. Door slimme hoogteverschillen aan te brengen ontstaat ruimte voor natuurontwikkeling, wateropvang en een gevarieerder landschap.”

Een landschap vol afwisseling

Wie straks door Domein aan de Dommel wandelt, ervaart een landschap dat steeds verandert. Open graslanden, bomen, groene oevers en besloten paden wisselen elkaar af. Hoogtes en laagtes zorgen voor variatie én voor ruimte voor verschillende planten- en diersoorten. "Door natte en droge zones, hoogteverschillen en nieuwe natuur ontstaat een landschap dat zich blijft ontwikkelen."

Zo is iedere wandeling anders. In het voorjaar brengen bloeiende planten kleur, in de zomer geven bomen schaduw en in de herfst en winter toont het landschap weer een andere kant.

Wonen midden in het groen

Bij Domein aan de Dommel kijken bewoners niet alleen uit op het landschap, ze worden er echt onderdeel van. Vooral in deelgebied Oeverpark liggen de woningen als clusters in het groen. Auto’s verdwijnen zoveel mogelijk uit beeld, terwijl wandelroutes en zichtlijnen juist worden versterkt.

Vanuit huis kijken bewoners uit op groen, water en natuur, met voldoende ruimte voor privacy. "De woningen presenteren zich aan het landschap. Daardoor ontstaat een unieke woonervaring waarin natuur altijd dichtbij is", licht Rex toe. Waardevolle bestaande bomen blijven waar mogelijk behouden. Daarnaast worden nieuwe bomen en inheemse plantensoorten toegevoegd.

Natuur die mag groeien

In Domein aan de Dommel hoeft niet iedere vierkante meter strak vormgegeven te worden. Juist de ruimte voor natuur maakt het gebied bijzonder. Nieuwe bomen, passende plantensoorten en leefgebieden voor dieren zorgen ervoor dat het landschap steeds rijker wordt. Voor bewoners betekent dat rust, verkoeling, biodiversiteit en een sterke verbinding met de omgeving. "We maken hier niet alleen ruimte voor woningen, maar dragen ook bij aan de ontwikkeling van een landschap voor de toekomst."

Meer dan een woonwijk

Wat Domein aan de Dommel volgens Rex uniek maakt, is dat de impact verder reikt dan het plangebied. De keuzes die hier worden gemaakt, dragen bij aan de ontwikkeling van het Dommeldal en de natuur daaromheen.

Voor bewoners betekent dat wonen op een plek waar natuur geen achtergrond is, maar onderdeel van het dagelijks leven. Een plek waar je vogels hoort fluiten, uitkijkt over het landschap en ieder seizoen iets nieuws ontdekt.

Ontmoeting in Domein aan de Dommel

Hoe stimuleert het ontwerp ontmoeting? Waarom is gekozen voor autoluwe woonstraten, groene binnenplekken en aantrekkelijke wandelroutes? In het derde deel van deze serie zoomen we in op ontmoeting. Houd onze website in de gaten voor het laatste deel.